Để hiểu rõ blockchain, chúng ta nên bắt đầu từ khái niệm chúng ta quen thuộc nhất là internet.

 

Ở thời điểm internet hiện nay, chúng ta thường thực hiện chuyển khoản thông qua ứng dụng ngân hàng di động hoặc các tổ chức thanh toán bên thứ ba (như PayPal, Alipay). Hãy thử tưởng tượng xem, nếu tài sản có thể tự do lưu thông mà không cần thông qua đơn vị trung gian sẽ như thế nào?Hay nói đơn giản, nếu như không có ngân hàng, Alipay hoặc Paypal, chúng ta sẽ làm cách nào để thực hiện chuyển khoản một cách tự do?

 

Điều này khiến con người bắt đầu suy nghĩ về việc làm cách nào để phân quyền các giao dịch ngang hàng?

 

Tiên phong thực hiện thành công cách tiếp cận này chính là vua của tiền crypto "Bitcoin" và từ đó con người bắt đầu trừu tượng khái niệm "blockchain" dựa trên thiết kế hệ thống của Bitcoin.

 

"Blockchain" là gì?Chúng ta hãy cùng tìm hiểu.

 

Bản chất của blockchain là một cơ sở dữ liệu phân tán phi tập trung.Vậy làm thể nào để hiểu khái niệm phi tập trung?

 

Giá dụ toàn thành viên gia đình anh X, bao gồm anh X, chị X, ông X, bà X mỗi người đều ghi chép lại các khoản chi tiêu trên sổ cái của họ.Nguyên nhân là gia đình anh X hoài nghi lẫn nhau.Mỗi tháng anh X đều đưa chị X tiền để thanh toán chi phí gia đình, chị X có thể đã nhận được 1000 USD nhưng chỉ ghi nhận 100 USD. Như này có phải số cái gia đình sẽ không chính xác?

 

Vậy nếu sử dụng blockchain, chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này như nào? 

 

Giả sử một ngày anh X đưa 1000 USD cho chị X thì anh chỉ cần thông báo với gia đình là: Anh X đã đưa cho chị X 1000 USD và kêu gọi mọi người ghi lại trên sổ cái của họ là "Anh X đã đưa chị X 1000 USD".

 

Theo đó mỗi thành viên trong gia đình anh X sẻ trở thành một nút, mọi giao dịch của gia đình anh X đều được mọi người (toàn bộ nút) ghi lại.Mỗi tối ai rửa bát xong (bằng chứng công việc) đều có thể quyết toán trên sổ cái chung và nhận thù lao cho việc rửa bát. Giao dịch mới phải được thêm vào mặt sau sổ cái ngày trước đó và được mọi người công nhận, ngoài ra người khác cũng sẽ tham gia xác thực giao dịch ngày hôm đó.

 

Tuy nhiên cũng sẽ có thắc mắc rằng liệu toàn bộ hệ thống blockchain có thể bị tấn công phá hoại không?Chẳng hạn như trong trường hợp kết quả của người khác không được công nhận hay bị ngụy tạo thì phải làm sao?

 

Giả sử có một hôm chi X tự dưng nói là anh X chưa đưa chị 1000 USD thì cả nhà sẽ đồng loạt phản ứng chỉ trích chị.Giả sử một hôm chị X rửa bát xong có ý đồ lúc quyết toán thì những người tham gia xác thực sẽ phản ứng chỉ trích chị (trừ khi là chị đã mua chuộc hơn nửa số người trên). Nếu bị phát hiện làm giả có thể khiến thành quả rửa bát hôm đó của chị hoàn toàn mất trắng, thù lao cũng sẽ không nhận được và rất có thể sang ngày hôm sau chị lại phải rửa bát tiếp.Sổ cái được công nhận cuối sẽ chỉ có tăng, không thể giảm.Các thế hệ thành viên nối tiếp trong gia đình cũng sẽ tiếp tục quyết toán từ sổ cái dài nhất.

 

Từ ví dụ nêu trên, blockchain sẽ đảm nhiệm vai trò của một sổ cái phân tán lớn, cho phép ghi lại sổ cái của toàn thành viên giao đình và đảm bảo tính công khai minh bạch của nó.

 

Để hiểu rõ khái niệm phi tập trung, chúng ta cần tìm hiểu nguyên lý sau khái niệm "blockchain" bao gồm khối (block) và chuỗi (chain).

 

Block là gì?

 

Block trên thực tế là các sổ cái nhỏ ghi chép dữ liệu giao dịch.Mỗi block trong sổ cái đều liên kết với block trước đó bằng mật mãNói một cách đơn giản thì mỗi block mới đều phải hàm chứa một dạng vân tay kỹ thuật số của block trước đó (hash) và tạo ra liên kết giữa các sổ cái nhỏ này.Do mỗi vân tay kỹ thuật số đều chỉ hướng về vân tay trước đó, kết quả là chúng ta có một chuỗi liên kết các block và cũng có thể ví như vô số các sổ cái nhỏ kết hợp lại tạo thành một số cái khổng lồ - đó chính là blockchain.

 

Do ảnh hưởng hiệu ứng bướm bướm, mỗi block giao dịch đều liên kết với nhau, bảo đảm cơ sở dữ liệu phân tán khổng lồ này không thể bị chỉnh sửa.Hiểu được block là bạn đã nắm được khái niệm quan trọng rồi vì trong tương lai mỗi giao dịch bạn thực hiện trong thế giới crypto đều sẽ trở thành một block trên chuỗi. Để tra lịch sử giao dịch của bản thân, bạn có thể sử dụng trình duyệt blockchain để tra thông tin có trên block.

 

Chính nhờ đặc trưng "không thể chỉnh sửa" của blockchain giúp đảm bảo bất kỳ khi nào giao dịch phát sinh mà không có sử đảm bảo của trung gian lớn, các thuật toán cùng cơ chế khích lệ của blockchain sẽ giúp thu hút số lượng đông người tham gia vào kế toán sổ sách, đảm bảo giao dịch diễn ra suôn sẻ. Giao dịch này được gọi là giao dịch trực tiếp ngang hàng (Peer-to-Peer), không đòi hỏi tài sản phải chuyển qua tài khoản trung gian.

 

Lấy một ví dụ thực tế, nếu chuyển khoản qua mạng internet, bạn cần phải liên kết thẻ ngân hàng và theo lộ trình hoạt động cơ bản của ngân hàng là "cung cấp dữ liệu cá nhân - mở tài khoản ngân hàng - cung cấp số tài khoản - thiết lập mật khẩu - tạo tài khoản thành công".Nếu cần chuyển khoản, bạn cần nắm được tài khoản ngân hàng của người kia hoặc nhận mã QR từ họ, và điều này đòi hỏi bản thân người kia cũng phải có tài khoản ngân hàng.Mỗi lần thực hiện giao dịch hoặc chuyển khoản, hệ thống ngân hàng hoặc tổ chức bên thứ ba sẽ ghi lại dữ liệu dòng tiền.

 

Còn thông qua blockchain, chỉ cần hai bên đều có liên kết crypto là có thể thực hiện chuyển khoản quốc tế với nhau mà không cần phải rườm rà mở tài khoản và xác thực danh tính.

 

Đến đây, bạn đã hiểu về blockchain rồi chứ?Vậy không gì bằng thực tế, bạn thử thực hiện lệnh chuyển khoản đầu tiên trên blockchain đi nào.