Geopolitics

Giá dầu diesel bình quân toàn quốc tại Mỹ đã vượt 6,50 USD mỗi gallon, lập mức cao kỷ lục, và ông Donald Trump nói ông sẽ ủng hộ đề xuất cấm xuất khẩu dầu diesel. Một số nghị sĩ Cộng hòa đang gây áp lực lên chính quyền trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, kêu gọi hạn chế xuất khẩu để giảm gánh nặng tài chính cho cử tri. Mỹ hiện xuất khẩu khoảng 1,3 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày, tương đương gần một phần tư sản lượng lọc dầu.

Ảnh vệ tinh cho thấy Saudi Arabia đang chuyển quy mô lớn hoạt động xuất khẩu dầu thô từ tuyến Yanbu trên Biển Đỏ sang các điểm xuất khẩu ở Vịnh Ba Tư, với số lượng siêu tàu chở dầu tại các cảng vùng Vịnh cuối tuần trước đạt mức cao nhất kể từ ít nhất tháng 6. Trong sáu ngày qua, lượng dầu thô Saudi đi qua eo biển Hormuz đạt 2.9 million barrels a day. Động thái này diễn ra sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái ngày 11/9 khởi phát từ Iraq khiến đường ống EastWest (Petroline) phải dừng hoạt động; tuyến này thường có thể vận chuyển tối đa 7 million barrels a day.

Tình trạng gián đoạn vận tải ở Biển Đen khiến xuất khẩu lúa mì của Nga và Ukraine sụt mạnh, dự kiến tổng lượng xuất khẩu của hai nước trong giai đoạn thu hoạch từ tháng 7 đến tháng 9 chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm ngoái. Các cảng Biển Đen đảm nhiệm hơn 70% xuất khẩu ngũ cốc của Nga, trong khi khoảng 90% lượng lương thực xuất khẩu của Ukraine phụ thuộc vào các cảng quanh Odesa, khu vực liên tục hứng chịu tên lửa và máy bay không người lái. Lạm phát thực phẩm toàn cầu hiện vẫn tương đối ôn hòa, nhưng có thể tăng trở lại trước cuối năm.

Cuộc chiến của Mỹ với Iran đã kéo dài gần bảy tháng và nhiều “lằn ranh đỏ” kinh tế đã bị vượt qua, gồm giá dầu vượt 100 USD/thùng và giá xăng tại Mỹ tiến sát 5 USD/gallon. Giá dầu diesel tại Mỹ cũng đã vượt 6 USD/gallon. Lầu Năm Góc nói với Quốc hội rằng chi phí chiến tranh đã lên 42 tỷ USD, cao hơn mức 38 tỷ USD mà Văn phòng Ngân sách Quốc hội từng ước tính. Các nhà kinh tế cảnh báo chiến lược rút lui vẫn chưa rõ ràng.

Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho biết các nút thắt chuỗi cung ứng tại eo biển Hormuz đang đẩy thương mại toàn cầu đối mặt với mức gián đoạn nghiêm trọng nhất trong 80 năm, đe doạ giá lương thực và phân bón. Thương mại hàng hoá toàn cầu năm nay tăng 4,6%, cao hơn dự báo, và 72% hoạt động thương mại vẫn vận hành theo các quy tắc của WTO. Giá dầu thô đã vượt 90 USD/thùng và có thể kéo giảm tốc độ tăng trưởng thương mại chung 0,5 điểm phần trăm, theo Anadolu.

Giới chức Mỹ cho biết lực lượng Tuần duyên và FBI đã lên hai tàu chở năng lượng đang trên đường tới Texas hồi tháng trước sau khi các cuộc tấn công mạng xảy ra khi tàu đang hành trình. Một trong hai tàu là VL Prosperity, tàu chở dầu thô treo cờ Liberia, bị xâm nhập các hệ thống đẩy, dẫn đường và hàng hóa tại khu vực eo biển Gibraltar khiến liên lạc bị gián đoạn 30 giờ. Con tàu có khả năng chở khoảng 2.3 million barrels of oil. Giới chức cảnh báo mã độc phục vụ các đòn tấn công như vậy đã tồn tại và trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy tốc độ leo thang của mối đe dọa.

Lực lượng Houthi được cho là đang kiểm soát các cảng then chốt ở Yemen, qua đó mở rộng khả năng chi phối của Iran tại eo biển Bab al-Mandeb trên Biển Đỏ. Điều này khiến xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia qua tuyến này sụt mạnh và buộc một phần nguồn cung phải chuyển hướng. Khoảng 4% nguồn cung dầu toàn cầu bị ảnh hưởng, làm gia tăng rủi ro nguồn cung đối với dầu Brent và WTI.

Giá dầu quốc tế tăng mạnh khi xung đột tại Trung Đông leo thang, với dầu Brent vượt mốc $100/thùng. Ba chỉ số chính của chứng khoán Mỹ đồng loạt đi xuống trong phiên thứ Tư: S&P 500 giảm 0.3%, Dow Jones mất 320 điểm (0.6%) và Nasdaq giảm 0.5%. Giá xăng trung bình tại Mỹ cũng tăng lên $4.22 mỗi gallon.

Chính phủ Mỹ phân bổ vốn theo Đạo luật CHIPS và Khoa học cho lĩnh vực điện toán lượng tử, trong đó D-Wave Quantum, Rigetti Computing và Quantinuum mỗi bên nhận $100 triệu. D-Wave dự kiến xây dựng một hệ thống tôi luyện 100,000 qubit và một máy mô hình cổng 10,000 qubit. Rigetti tập trung thu nhỏ phần cứng điện tử đọc ra, tăng năng lực cryogenic và thúc đẩy chế tạo chip, còn Quantinuum sẽ đầu tư sản xuất bán dẫn lượng tử tại Mỹ thông qua hợp tác với GlobalFoundries và Monarch Quantum.

Quân đội Mỹ tấn công các tàu chở dầu gần đảo Kharg của Iran, làm căng thẳng Trung Đông leo thang và đẩy dầu Brent tiến sát mốc 100 USD/thùng. Lạm phát tại Trung Quốc tăng lần đầu kể từ tháng 4, khi giá thực phẩm và nhiên liệu đi lên. GrafTech International thông báo tăng giá điện cực graphite tối thiểu 30%, khiến cổ phiếu tăng 15%.