1 giờ trước
Ông Trump nói Mỹ cân nhắc tích lũy Bitcoin, nhưng quyền quyết vẫn nằm ở Quốc hội
Ngày 20/8, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang xem xét tích lũy lượng lớn Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác. Dù luật hiện hành cho phép chính quyền có một số cách để gia tăng lượng tài sản số liên bang nắm giữ, vẫn chưa có cơ sở công khai nào trao cho Bộ Tài chính một chương trình được cấp ngân sách để mua vào trên thị trường mở với quy mô hàng tỷ USD.
Với Bitcoin, sắc lệnh hành pháp năm 2025 của ông Trump đã chỉ đạo Bộ Tài chính và Bộ Thương mại xây dựng chiến lược mua/tích lũy theo hướng “trung lập ngân sách”. Với các tài sản ngoài Bitcoin, sắc lệnh này giới hạn việc bổ sung chủ yếu thông qua kênh tịch thu và tiền phạt dân sự, trừ khi có thêm hành động hành pháp hoặc lập pháp. Một sắc lệnh hành pháp thứ hai có thể gỡ hạn chế trên đối với các tài sản như Ethereum, XRP và Solana, nhưng Quốc hội vẫn nắm quyền quyết định về phân bổ ngân sách và các thẩm quyền đầu tư mà luật hiện hành dành riêng cho cơ quan lập pháp.
Bản thân sắc lệnh 2025 cũng nêu rõ việc triển khai phải tuân thủ luật áp dụng và phụ thuộc vào nguồn ngân sách được cấp, qua đó xác định ranh giới lựa chọn của Tổng thống. Ngay cả chiến lược “trung lập ngân sách” cũng cần một nguồn tài sản hoặc nguồn tiền hợp pháp, đồng thời phải có thẩm quyền để Bộ Tài chính sử dụng các nguồn đó.
Báo cáo về tài sản số của Nhà Trắng công bố tháng 7/2025 cho biết công việc vận hành Kho Dự trữ Bitcoin Chiến lược (Strategic Bitcoin Reserve) và Kho Dự trữ Tài sản Số (Digital Asset Stockpile) sẽ tiếp tục. Báo cáo công khai không nêu bất kỳ chương trình đã được phê duyệt nào cho phép Bộ Tài chính mua Bitcoin trên thị trường mở.
Các kênh hành pháp khả thi nhất: tịch thu, tiền phạt, nhận tặng và (tiềm năng) thuế
Theo cơ chế hiện tại, Bitcoin đủ điều kiện thu được từ các vụ tịch thu hình sự hoặc dân sự đã hoàn tất sẽ được đưa vào Strategic Bitcoin Reserve; còn tài sản không phải Bitcoin sẽ vào Digital Asset Stockpile. Tháng 1/2026, Mỹ đã có quyền sở hữu hợp pháp đối với hơn 400 triệu USD tiền mã hóa và tài sản khác liên quan vụ Helix mixer. Dù vậy, nghĩa vụ bồi thường cho nạn nhân, yêu cầu của cơ quan thực thi pháp luật và các quy định về tịch thu có thể làm giảm phần tài sản mà Bộ Tài chính được giữ lại. Quan trọng hơn, ông Trump không thể biến tịch thu thành một chương trình mua tích lũy định kỳ với mục tiêu quy mô cụ thể.
Về nhận tặng, Mục 321(d) của Tiêu đề 31 trao cho Bộ trưởng Tài chính thẩm quyền tiếp nhận, nắm giữ và quản lý quà tặng là tài sản thực hoặc động sản nếu phục vụ hoạt động của Bộ. Bitcoin được xem là động sản cho mục đích thuế liên bang. Do Bộ Tài chính hiện quản lý Strategic Bitcoin Reserve, cơ quan này có cơ sở luật định tương đối thuyết phục để nhận Bitcoin được tặng trong khuôn khổ liên bang. Một sắc lệnh bổ sung có thể xác nhận rõ quà tặng là nguồn hợp lệ của kho dự trữ, đồng thời cho phép Digital Asset Stockpile tiếp nhận tài sản không phải Bitcoin theo hình thức tặng. Hiện tại, sắc lệnh của ông Trump vẫn chặn các bổ sung ngoài kênh tịch thu và tiền phạt dân sự cho đến khi có hành động tiếp theo.
Về thuế, Điều 6311 của Bộ luật Thuế nội địa cho phép Bộ Tài chính nhận tiền thuế thông qua các phương tiện thanh toán được coi là chấp nhận được về mặt thương mại theo quy định của Bộ. Hiện người nộp thuế liên bang thanh toán bằng USD và Sở Thuế vụ (IRS) chưa chấp nhận tài sản số. Bộ Tài chính có thể nghiên cứu quy định cho phép nộp thuế bằng Bitcoin theo Điều 6311, nhưng vẫn cần làm rõ liệu BTC nhận được có thể được giữ lại trong Strategic Bitcoin Reserve hay không. Dự luật Bitcoin for America Act sẽ cho phép rõ ràng việc nộp thuế liên bang bằng Bitcoin và yêu cầu đưa BTC nhận được vào kho dự trữ, nhưng dự luật này chưa trở thành luật.
Những ý tưởng vướng rào cản từ các đạo luật do Quốc hội viết ra
Một hướng đi thường được nhắc tới là bán các tài sản trong kho dự trữ không phải Bitcoin như ETH, SOL, XRP để lấy tiền mua BTC. Dù vậy, luật tài khóa liên bang khiến việc này không đơn giản vì các khoản thu của chính phủ thường phải nộp về ngân khố, trừ khi có đạo luật khác cho phép tái sử dụng. Dự luật American Reserve Modernization Act of 2026 sẽ trao quyền rõ ràng cho Bộ Tài chính bán/hoán đổi/chuyển đổi tài sản không phải Bitcoin trong kho dự trữ và dùng số tiền thu được để tăng dự trữ Bitcoin hoặc giảm nợ liên bang.
Quỹ Bình ổn Hối đoái (Exchange Stabilization Fund) cũng gặp trở ngại tương tự. Điều 5302 hiện cho phép Bộ Tài chính giao dịch vàng, ngoại hối, công cụ tín dụng và chứng khoán nhằm ổn định tỷ giá; tiền mã hóa không nằm trong khuôn khổ này. Dự luật BITCOIN Act đề xuất bổ sung Bitcoin vào điều luật trên và thiết lập chương trình mua 200.000 BTC mỗi năm trong 5 năm, nhưng Quốc hội chưa thông qua.
Nguồn thu từ thuế quan cũng cần thẩm quyền của Quốc hội trước khi Bộ Tài chính có thể dùng để mua tiền mã hóa. Về nguyên tắc, các khoản thu liên bang được nhập ngân khố và Hiến pháp trao Quốc hội quyền kiểm soát chi tiêu. Tổng thống có thể chỉ đạo nghiên cứu chương trình mua Bitcoin bằng nguồn thu thuế quan, nhưng để chi cho mục đích đó vẫn phải có cơ sở pháp lý.
Vàng cũng bị chặn bởi hai rào cản: chứng chỉ vàng của Bộ Tài chính có giá trị cố định do Quốc hội quy định là 42 và 2/9 USD mỗi ounce troy tinh khiết; và tiền thu từ bán vàng của Bộ Tài chính theo luật được dùng để giảm nợ quốc gia. BITCOIN Act đề xuất viết lại khuôn khổ chứng chỉ vàng và dùng một phần khoản chuyển nộp phát sinh để tài trợ mua Bitcoin.
Cục Dự trữ Liên bang hiện không phải lối thoát. Thẩm quyền thị trường mở của Fed chỉ áp dụng với các tài sản được Đạo luật Dự trữ Liên bang xác định; tiền mã hóa nằm ngoài phạm vi này. Cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell từng nói Fed không có thẩm quyền sở hữu Bitcoin theo luật hiện hành.
Đề xuất quỹ tài sản quốc gia (sovereign wealth fund) của ông Trump cũng chưa có mệnh lệnh đầu tư chung kèm ngân sách. Sắc lệnh tháng 2/2025 chỉ yêu cầu Bộ Tài chính và Bộ Thương mại thiết kế kế hoạch về nguồn vốn, quản trị và chiến lược đầu tư, đồng thời ràng buộc triển khai bởi luật áp dụng và ngân sách được cấp.
Ngay cả ý tưởng “đồng xu platinum” cũng gặp giới hạn tương tự: Bộ Tài chính có quyền rộng trong việc định giá danh nghĩa đồng xu bạch kim, nhưng việc đúc xu không tự động tạo ra thẩm quyền mua Bitcoin. Quốc hội vẫn quyết định mục đích hợp pháp của việc chi tiêu ngân sách liên bang.
Quốc hội mới là bên quyết định liệu Mỹ có trở thành người mua Bitcoin theo chương trình hay không
Kịch bản tích cực đối với thị trường đòi hỏi các nhà lập pháp phải biến một trong các ý tưởng nêu trên thành thẩm quyền mua rõ ràng. Một chương trình kiểu BITCOIN Act có thể tạo lịch mua định kỳ, xác định cơ chế tài trợ và trao thẩm quyền luật định cho Bộ Tài chính. Một dự luật hẹp hơn có thể cho phép chuyển đổi kho dự trữ, nộp thuế bằng Bitcoin hoặc mở một kênh doanh thu chuyên biệt. Khi đó, thị trường sẽ có một người mua liên bang với quy mô và nhịp độ có thể dự báo. Nếu mở rộng sang các tài sản số khác, cần thêm quy tắc về tài sản đủ điều kiện và nguồn vốn.
Ở kịch bản thận trọng, chính phủ liên bang tiếp tục tích lũy tiền mã hóa qua các kênh không đều: tài sản tịch thu chỉ tăng khi các vụ việc kết thúc, quà tặng chỉ tăng nếu Bộ Tài chính chính thức hóa cơ chế này, còn quy định nộp thuế bằng Bitcoin có thể vẫn ở giai đoạn nghiên cứu.
Tóm lại, phát biểu mới nhất của ông Trump chưa đồng nghĩa với một chương trình mua vào định kỳ của liên bang. Lượng tiền mã hóa do Bộ Tài chính nắm giữ vẫn có thể tăng, nhưng phụ thuộc vào các kênh hợp pháp cụ thể. Ông Trump có dư địa để mở rộng cách thức tài sản số đi vào quyền quản lý của liên bang, song một chương trình mua định kỳ quy mô nhiều tỷ USD sẽ cần Quốc hội cấp thẩm quyền, cơ chế tài trợ, hoặc cả hai.